નવરાત્રીના પાવન પર્વ દરમિયાન આદ્યશક્તિ માતા દુર્ગાની ઉપાસના અને આરાધનાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ રહેલું છે. નવ દિવસ સુધી ભક્તો જગતજનનીના વિવિધ સ્વરૂપોની ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરે છે અને આ પવિત્ર દિવસોમાં શ્રદ્ધાળુઓ પોતાના ઘરમાં માતાજી સમક્ષ અખંડ જ્યોત પ્રગટાવવાની પ્રાચીન પરંપરાનું પાલન કરે છે. અખંડ જ્યોત માત્ર એક દીવો નથી, પરંતુ તે જ્ઞાન, પવિત્રતા, સકારાત્મક ઊર્જા અને અડગ શ્રદ્ધાનું પ્રતીક છે. શાસ્ત્રોક્ત માન્યતા અનુસાર ઘટસ્થાપનની સાથે પ્રગટાવવામાં આવતી આ પવિત્ર જ્યોત પૂજાના નિર્ધારિત સમાપન સુધી અવિરત પ્રજ્વલિત રહેવી જોઈએ, જેનાથી ઘરમાં સુખ, શાંતિ અને દિવ્ય વાતાવરણ જળવાઈ રહે છે.
અખંડ દીવો પ્રગટાવવા માટે શુદ્ધ ગાયના ઘી અથવા તલના તેલનો ઉપયોગ કરવાની પરંપરા પ્રચલિત છે. દરેક પરિવારની કુળપરંપરા અનુસાર ઘી અથવા તેલ પસંદ કરી શકાય છે. ઘણીવાર પવન કે અન્ય કારણોસર અખંડ જ્યોત અચાનક ઓલવાઈ જાય ત્યારે ભક્તોના મનમાં અનિષ્ટ થવાની આશંકા કે ચિંતા પેદા થતી હોય છે. પરંતુ શાસ્ત્રોક્ત દ્રષ્ટિકોણ અનુસાર આવી સ્થિતિમાં ગભરાવાને બદલે શાંત મનથી પૂજાસ્થળને પુનઃ સ્વચ્છ કરી, માતાજી સમક્ષ ક્ષમાયાચના માંગીને શ્રદ્ધાપૂર્વક ફરીથી દીવો પ્રગટાવી શકાય છે. ભક્તિમાં શુદ્ધ ભાવના જ સર્વોપરી માનવામાં આવે છે.
અખંડ જ્યોતની જાળવણી માટે પૂજાસ્થળની સ્વચ્છતા અને સુરક્ષાનું ખાસ ધ્યાન રાખવું અનિવાર્ય છે. દીવાની આસપાસ કોઈપણ પ્રકારની બિનજરૂરી કે જ્વલનશીલ સામગ્રી રાખવી જોઈએ નહીં. જ્યોતમાં ઘી કે તેલ પૂરતી વખતે ખૂબ જ સાવચેતી રાખવી અને દીવો પવનથી ઓલવાય નહીં તે માટે કાચની ચીમની કે યોગ્ય સુરક્ષા કવચ રાખવું હિતાવહ છે. અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફ દોરી જતી આ જ્યોત ભક્તોની ભક્તિ અને શ્રદ્ધાને દેવી ભગવતીના ચરણોમાં અર્પિત કરવાનું ઉત્તમ માધ્યમ છે.
