માનવ શરીરમાં કિડની અને હૃદય વચ્ચેનું જોડાણ અત્યંત ગાઢ અને સંવેદનશીલ હોય છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિને મૂત્રપિંડ એટલે કે કિડની સંબંધિત ગંભીર બીમારી થાય છે, ત્યારે તેનું સમગ્ર ધ્યાન માત્ર કિડનીના રિપોર્ટ્સ અને તેની સારવાર પર જ કેન્દ્રિત રહે છે. પરંતુ તબીબી વિજ્ઞાનની દૃષ્ટિએ, કિડનીના દર્દીઓમાં ગંભીર બીમારી કે મૃત્યુનું સૌથી મોટું કારણ કિડની ફેલ થવું નહીં, પરંતુ હૃદય રોગ બનતો હોય છે. જ્યારે શરીરમાં કિડની પોતાની કાર્યક્ષમતા ગુમાવવા લાગે છે, ત્યારે તેની સીધી અને ઘાતક અસર હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે. તબીબી જગતમાં આ બંને અંગોની પરસ્પર જોડાયેલી ખરાબ સ્થિતિને વિશેષ નામથી ઓળખવામાં આવે છે. શરીરમાં પ્રવાહી અને ઝેરી તત્વોનું સંતુલન બગડતાની સાથે જ હૃદય પર અતિશય દબાણ વધવા લાગે છે.
કિડનીનું મુખ્ય અને અનિવાર્ય કાર્ય લોહીમાંથી વધારાનું પાણી અને સોડિયમ ફિલ્ટર કરીને પેશાબ વાટે બહાર કાઢવાનું છે. કિડની નબળી પડવાને કારણે શરીરમાં પાણી અને પ્રવાહી જમા થવા લાગે છે, જેનાથી રક્તવાહિનીઓમાં દબાણ અસામાન્ય રીતે વધી જાય છે અને હાઇપરટેન્શન એટલે કે હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા સર્જાય છે. આ વધારાના પ્રવાહીને પંપ કરવા માટે હૃદયને સામાન્ય કરતાં અનેકગણી વધુ મહેનત કરવી પડે છે, જે લાંબા ગાળે હાર્ટ ફેલ્યોરનું જોખમ અનેકગણું વધારી દે છે. આ ઉપરાંત, કિડની લોહીના દબાણને નિયંત્રિત કરવા માટે વિશેષ હોર્મોન ઉત્પન્ન કરે છે. કિડની ક્ષતિગ્રસ્ત થવાથી આ સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે અનિયંત્રિત બને છે, જે હૃદયની માંસપેશીઓને જાડી અને કઠણ બનાવી દે છે. આ સ્થિતિમાં શરીરના વિવિધ ભાગોમાં ઓક્સિજન પહોંચાડવા માટે હૃદયને વધુ ઝડપથી ધબકવું પડે છે, જેનાથી સમય જતાં હૃદય સાવ નબળું પડી જાય છે.
લોહી યોગ્ય રીતે ફિલ્ટર ન થવાને કારણે યુરિયા અને અન્ય હાનિકારક ઝેરી તત્વો લોહીમાં જ ભમે છે. આ ઝેરી તત્વો રક્તવાહિનીઓની અંદર સોજો વધારે છે અને ધમનીઓમાં કેલ્શિયમ જમા કરી તેને કઠણ બનાવી દે છે, જેના પરિણામે અચાનક હાર્ટ અટેક આવવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ ઉપરાંત, કિડની યોગ્ય રીતે કામ ન કરતી હોય ત્યારે લોહીમાં પોટેશિયમનું સ્તર ખતરનાક સપાટીએ પહોંચી જાય છે. પોટેશિયમનું આ ઊંચું પ્રમાણ હૃદયના કુદરતી ધબકારાને અનિયમિત બનાવી દે છે, જેના કારણે દર્દીને અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ આવવાની પૂરી સંભાવના રહે છે. આ તમામ જોખમોથી બચવા માટે કિડનીના દર્દીઓએ પોતાના હૃદયની નિયમિત તપાસ કરાવવી અને તબીબી માર્ગદર્શન હેઠળ વિશેષ સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
