આજની બદલાતી જીવનશૈલી અને ખાનપાનની આદતો વચ્ચે હવે માત્ર મનુષ્યો જ નહીં, પરંતુ આપણા વફાદાર પાલતુ પ્રાણીઓ પણ અનેક ગંભીર બીમારીઓનો ભોગ બની રહ્યા છે. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે માણસની જેમ શ્વાનને પણ ડાયાબિટીસ જેવો ક્રોનિક રોગ થઈ શકે છે. આંકડાકીય માહિતી અનુસાર, અંદાજે દર ત્રણ સો માંથી એક શ્વાનને તેના જીવનકાળ દરમિયાન આ બીમારી અસર કરતી હોય છે. જ્યારે શ્વાનના શરીરમાં સ્વાદુપિંડ પૂરતા પ્રમાણમાં ઇન્સ્યુલિન હોર્મોન ઉત્પન્ન કરવામાં અક્ષમ બને છે, ત્યારે આ સ્થિતિ સર્જાય છે. લોહીમાં શર્કરાનું પ્રમાણ અનિયંત્રિત રીતે વધી જવાથી શરીરની કુદરતી કાર્યપ્રણાલી પર માઠી અસર પડે છે અને સમયસર ધ્યાન ન અપાય તો સ્થિતિ જીવલેણ પણ બની શકે છે.
શ્વાનમાં ડાયાબિટીસના પ્રારંભિક લક્ષણો ઓળખી કાઢવા અત્યંત આવશ્યક છે. જો તમારો શ્વાન અચાનક ખૂબ વધુ પાણી પીવા લાગે, વારંવાર પેશાબ કરવા જાય, ભૂખ વધુ લાગવા છતાં વજન સતત ઘટતો જાય અથવા તો તેની આંખોમાં અપારદર્શકતા એટલે કે મોતિયાના લક્ષણો દેખાય, તો સાવચેત થઈ જવું જોઈએ. લેબ્રાડોર રીટ્રીવર, ગોલ્ડન રીટ્રીવર, જર્મન શેફર્ડ, બીગલ, પુગ, પોમેરેનિયન અને ડોબરમેન જેવી કેટલીક પ્રજાતિઓમાં આ બીમારીનું જોખમ આનુવંશિક કારણોસર વધુ રહેતું હોય છે. જ્યારે લોહીમાં શર્કરા અતિશય વધી જાય ત્યારે શરીર ઊર્જા મેળવવા માટે ચરબી તોડવા લાગે છે, જેનાથી યકૃતમાં હાનિકારક તત્વો બને છે અને ગંભીર સ્વાસ્થ્ય કટોકટી સર્જાઈ શકે છે.
આ ગંભીર રોગથી ઘাবરાઈ જવાને બદલે સમયસર પશુચિકિત્સકની સલાહ લેવી હિતાવહ છે. તબીબો દ્વારા લોહી અને પેશાબની વિશેષ તપાસ કરીને આ રોગનું સચોટ નિદાન કરવામાં આવે છે. જો ડાયાબિટીસની પુષ્ટિ થાય, તો તબીબની દેખરેખ હેઠળ નિયમિત ઇન્સ્યુલિન આપવું, આહારમાં શર્કરાનું પ્રમાણ નિયંત્રિત રાખવું અને પૌષ્ટિક ભોજન આપવું અનિવાર્ય બને છે. આ ઉપરાંત, શ્વાનને દરરોજ હળવો વ્યાયામ કરાવવાથી અને તેની દિનચર્યા શિસ્તબદ્ધ રાખવાથી બ્લડ શુગર કાબૂમાં રાખી શકાય છે. માલિકોની થોડી કાળજી અને સતર્કતાથી ડાયાબિટીસથી પીડાતો શ્વાન પણ લાંબુ, સક્રિય અને ખુશહાલ જીવન વિતાવી શકે છે.
