ઓક્ટોબર મહિનો અડધો વીતી જવા છતાં ગુજરાતમાં હજુ સુધી શિયાળાની ગુલાબી ઠંડીનો અહેસાસ થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યો, અને તેના બદલે આકાશમાંથી ગરમીનો પ્રકોપ યથાવત છે. રાજ્યના મુખ્ય શહેરોમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા ઘણું વધારે નોંધાઈ રહ્યું છે. આ વચ્ચે તાજેતરમાં સામે આવેલા એક મહત્ત્વપૂર્ણ વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસે રાજ્યવાસીઓની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. હવામાન વિભાગ અને કૃષિ અનુસંધાન પરિષદના વિજ્ઞાનીઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સંશોધનમાં ચોંકાવનારા આંકડા બહાર આવ્યા છે. આ અભ્યાસ મુજબ વર્ષ 1951થી 2025 સુધીના સમયગાળા દરમિયાન, દરેક દશકામાં પાંત્રીસ ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ તાપમાન ધરાવતા દિવસોની સંખ્યામાં સરેરાશ અઢી દિવસનો સતત વધારો નોંધાયો છે.
આ સંશોધનમાં માત્ર દિવસનું તાપમાન જ નહીં, પરંતુ રાત્રિના તાપમાનમાં પણ સતત વધારો થતો હોવાનું સ્પષ્ટ થયું છે. લાંબા ગાળાના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે વીસ ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ લઘુત્તમ તાપમાન ધરાવતી રાતોની સંખ્યામાં પણ દર દશકે દોઢ દિવસનો વધારો થઈ રહ્યો છે. ગુજરાત પ્રદેશ માટેના ડેટા જણાવે છે કે વર્ષની સૌથી ઠંડી રાત્રિ પણ દર દશકે આશરે શૂન્ય પોઈન્ટ સત્તર ડિગ્રી સેલ્સિયસ ગરમ થઈ રહી છે, જ્યારે વર્ષનો સૌથી ગરમ દિવસ દર દશકે આશરે શૂન્ય પોઈન્ટ ચૌદ ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી રહ્યો છે. આ ઉપરાંત, કપાસની મોસમ દરમિયાન એકત્ર થતી ગરમી પણ પ્રતિ દશક એકવીસ પોઈન્ટ છ હીટ યુનિટ્સ વધી રહી છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે આપણી ઋતુઓ દિવસોદિવસે વધુ ને વધુ ગરમ થઈ રહી છે.
વિજ્ઞાનીઓના મતે તાપમાનમાં થઈ રહેલો આ સતત અને ચિંતાજનક વધારો ગુજરાતના મુખ્ય પાકો જેવા કે કપાસ, મગફળી અને ખેતીવાડી સાથે જોડાયેલા સમગ્ર વાતાવરણને ગંભીરરૂપે પ્રભાવિત કરી રહ્યો છે. બદલાતી આબોહવાની આ સીધી અસર કૃષિ ઉત્પાદન પર પડી રહી છે. આ વ્યાપક તાપમાન વૃદ્ધિ વૈશ્વિક આબોહવા પરિવર્તનની ગંભીર અસરો તરફ અંગુનિર્દેશ કરે છે, જે આગામી સમયમાં માનવજીવન, પર્યાવરણ અને ખેતીવાડી બંને માટે એક મોટો પડકાર સાબિત થઈ શકે છે. સમયસર યોગ્ય પગલાં નહીં લેવાય તો આગામી દિવસોમાં સ્થિતિ વધુ વિકટ બની શકે છે.
