ખેડૂતોને સૌર ઊર્જાનો મહત્તમ લાભ આપવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા અતિમહત્વની પ્રધાનમંત્રી કુસુમ યોજનાના બીજા તબક્કાનો વ્યાપ વધારવાની વ્યાપક તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આ યોજનાને કૃષિ ક્ષેત્રની પ્રવર્તમાન અન્ય સરકારી યોજનાઓ સાથે સુસંગત બનાવીને જોડવાની ખાસ વિચારણા ચાલી રહી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આપણા દેશના અન્નદાતાઓને માત્ર સૌર પંપનો ઉપયોગ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો જ નથી, પરંતુ તેમને આધુનિક સિંચાઈ પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં અને વધુ નફો રળી આપે તેવા પાક તરફ આગળ વધારવામાં મદદ કરવાનો પણ છે. નવીનીકરણીય ઊર્જા મંત્રાલયના સચિવ દ્વારા આ અંગેની માહિતી આપતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ યોજનાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર થઈ રહ્યા બાદ તેને આગામી સમયમાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળની મંજૂરી માટે વિશેષરૂપે રજૂ કરવામાં આવશે.
આ નવી યોજનાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં ખેડૂતોને માત્ર સૌર પંપ બેસાડવા સુધી મર્યાદિત નહીં રાખવામાં આવે, પરંતુ તેમને આધુનિક સિંચાઈ તકનીકો અને મૂલ્યવર્ધક પાકોની ખેતી માટે પણ પ્રેરિત કરાશે. આ મહત્ત્વના હેતુસર નવીનીકરણીય ઊર્જા મંત્રાલય અને કૃષિ મંત્રાલય વચ્ચે સઘન ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે. યોજનાના આગામી તબક્કામાં ખાસ કરીને એગ્રીવોલ્ટેઇક્સ માટે એક અલગ અને વિશેષ જોગવાઈનો સમાવેશ કરવાની વાત પણ સામે આવી છે. આ પદ્ધતિ અંતર્ગત ખેડૂતો એક જ જમીન પર પરંપરાગત ખેતીની સાથે સાથે સૌર પેનલ લગાવીને વીજળીનું ઉત્પાદન પણ કરી શકશે. આ અદભુત વ્યવસ્થાના માધ્યમથી અન્નદાતાઓ પોતાના ખેતરમાં પાકનું વાવેતર ચાલુ રાખીને વીજળીના વેચાણ થકી વધારાની આર્થિક આવક પણ મેળવી શકવા માટે સક્ષમ બનશે.
આ એગ્રીવોલ્ટેઇક્સની નવતર જોગવાઈમાં નાના તેમજ સીમાંત ખેડૂતોની સાથે સાથે ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો, સહકારી મંડળીઓ અને ગ્રામ પંચાયતોને પણ આવરી લેવા અંગે ગંભીર વિચારણા ચાલી રહી છે. આ સમગ્ર વ્યવસ્થામાં જમીનની માલિકી સંપૂર્ણપણે ખેડૂત પાસે જ સુરક્ષિત રહે તેના પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનો મૂળભૂત હેતુ કૃષિ ક્ષેત્રમાં સૌર ઊર્જાનો વ્યાપ વધારવાની સાથે ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત કરવાનો અને સિંચાઈ માટેની ઊર્જા જરૂરિયાતોને વધુ ટકાઉ બનાવવાનો છે. જોકે, આ પ્રસ્તાવોનો વાસ્તવિક અમલ કઈ રીતે થશે અને ખેડૂતોને કેવા પ્રકારની નાણાકીય સહાયતા સાંપડશે, તેની તમામ સત્તાવાર વિગતો આ યોજનાને આખરી મંજૂરી મળ્યા બાદ જ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થશે.
