પંજાબમાં નશાનું સંકટ: અકાલી દળના શાસનકાળ અને સરહદી દાણચોરીના ઇતિહાસ પર આજે પણ સવાલો અકબંધ

પંજાબમાં નશાનો પ્રશ્ન હંમેશાં રાજકીય ચર્ચાઓ, દરોડા, ધરપકડો અને પરસ્પર આરોપ-પ્રત્યારોપ પૂરતો જ મર્યાદિત રહ્યો છે. દરેક નવી સરકાર આ દૂષણને જડમૂળથી નાબૂદ કરવાના મોટા દાવાઓ કરે છે, જ્યારે વિરોધ પક્ષો શાસક પક્ષની નિષ્ફળતાઓ ગણાવવામાં વ્યસ્ત રહે છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે નશાની લતમાં સપડાયેલા હજારો પીડિત પરિવારો માટે માત્ર પોકળ રાજકીય વચનો પૂરતા નથી; તેમને યોગ્ય સારવાર, તસ્કરો સામે કડક રક્ષણ અને સામાજિક પુનર્વસનની તાતી જરૂર છે. આ સમગ્ર વિવાદમાં શિરોમણી અકાલી દળની ભૂમિકા આજે પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે, કારણ કે તેમણે વર્ષ ૨૦૦૭ થી ૨૦૧૭ સુધી સતત દસ વર્ષ ભાજપ સાથે ગઠબંધન કરીને રાજ્યમાં સત્તા સંભાળી હતી.

પંજાબમાં હેરોઈન અને અન્ય સિન્થેટિક ડ્રગ્સનું ચલણ વધ્યું તે પહેલાં પણ રાજ્યની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે સંવેદનશીલ રહી છે. ઐતિહાસિક પરિપ્રેક્ષ્યમાં જોઈએ તો સરહદી વિસ્તારોમાં સોનું, અફીણ અને અન્ય ચીજવસ્તુઓની દાણચોરી સ્થાનિક સંપર્કોના સહારે ચાલતી હતી. જોકે, સરહદ નજીક રહેતા તમામ સમુદાયોને તસ્કરો તરીકે ઓળખવા અયોગ્ય છે. એંસીના દાયકામાં આતંકવાદના કાળ દરમિયાન, સરહદ પારથી હથિયારો અને નકલી ચલણ ઘુસાડવા માટે આ જ સ્થાપિત માર્ગોનો દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. સમય જતાં આતંકવાદી ગતિવિધિઓને આર્થિક ટેકો પૂરો પાડવા માટે નશીલા પદાર્થોના વેપારનો સહારો લેવાયો, જેના કારણે રાજ્યમાં નશાનું ગંભીર નેટવર્ક ઊભું થયું.

વર્ષ ૧૯૯૦ના દાયકામાં ઘૂસણખોરી અને દાણચોરી રોકવા માટે ભારતે સરહદ પર કાંટાળી તારની વાડ લગાવી હોવા છતાં, આ ગેરકાયદેસર વેપાર સંપૂર્ણપણે ડામી શકાયો નથી. અકાલી દળ પોતાની ઓળખ પંથ અને જનસેવાની પરંપરા સાથે જોડે છે, ત્યારે ચૂંટણીમાં પરાજય બાદ પણ તેમની સામે આ સવાલ સતત પૂછાઈ રહ્યો છે કે તેમણે પોતાના એક દાયકાના શાસન દરમિયાન આ સમસ્યા સામે કેટલી ગંભીરતાથી લડત આપી હતી. પંજાબની ભાવિ પેઢીને બચાવવા માટે માત્ર સરહદી સુરક્ષા પૂરતી નથી, પરંતુ રાજકીય ઇચ્છાશક્તિ અને પારદર્શક નીતિઓ દ્વારા આ સમગ્ર નેટવર્કને જડમૂળથી ઉખાડી ફેંકવું અનિવાર્ય છે.