આજના સમયમાં વૈશ્વિક સ્તરે તેમજ આપણા દેશમાં પણ વિવિધ પ્રકારની વાનગીઓમાં ચીઝનો ઉપયોગ ઝડપથી વધ્યો છે. ખાસ કરીને પાકી ગયેલી એટલે કે લાંબા સમય સુધી સંગ્રહિત ચેડર ચીઝ ખાવાના શોખીન લોકો ઘણીવાર ચીઝની સપાટી પર સફેદ રંગના નાના કણો કે છારી જોઈને ચિંતિત થઈ જાય છે. મોટાભાગના ગ્રાહકો આવા કણોને ચીઝ બગડી ગયાની નિશાની અથવા ઝેરી ફૂગ સમજીને તેને ખાવાનું ટાળે છે અથવા આખી ચીઝ કચરાપેટીમાં ફેંકી દેવાની ભૂલ કરે છે. જોકે, આ અંગે ખાદ્ય વિજ્ઞાન અને પોષણ નિષ્ણાતોએ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહત આપનારી સ્પષ્ટતા કરી છે.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, લાંબો સમય રાખેલી ચેડર ચીઝ પર દેખાતા આ સફેદ કણો ફૂગ નથી પરંતુ સંપૂર્ણપણે હાનિરહિત કેલ્શિયમ લેક્ટેટના સ્ફટિકો છે. ચીઝ જ્યારે ધીમે ધીમે પરિપક્વ થાય છે ત્યારે તેમાં રહેલા લેક્ટિક એસિડ અને કેલ્શિયમ વચ્ચે કુદરતી રાસાયણિક પ્રક્રિયા થાય છે. ખાસ કરીને સૂકી અને વધુ જૂની ચેડર ચીઝમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટતાં આ પ્રક્રિયા વધુ તીવ્ર બને છે અને તેના પરિણામે સપાટી પર નાના-નાના સફેદ સ્ફટિકો જામી જાય છે. આ સ્ફટિકો કોઈપણ રીતે આરોગ્ય માટે નુકસાનકારક નથી, બલકે તે ચીઝ યોગ્ય રીતે અને ઉચ્ચ ગુણવત્તા સાથે પરિપક્વ થઈ હોવાનો પુરાવો આપે છે.
સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ફૂગ અને આ કુદરતી સ્ફટિક વચ્ચેનો ભેદ પારખવો ખૂબ જ સરળ છે. ફૂગ સામાન્ય રીતે નરમ, રુવાંટી જેવી અને ઘણીવાર લીલાશ પડતી કે રાખોડી રંગની હોય છે, જે ચીઝને બગાડી નાખે છે અને તેનો સ્વાદ ખરાબ કરે છે. તેની સામે કેલ્શિયમ લેક્ટેટના સ્ફટિકો સ્પર્શ કરવામાં એકદમ કડક, સૂકા અને કરકરા હોય છે. ચીઝના સાચા પારખુઓ આવા કડક સ્ફટિકો ધરાવતી ચીઝનો સ્વાદ વધુ પસંદ કરે છે કારણ કે તે ખાવામાં અનોખો સ્વાદિષ્ટ અનુભવ આપે છે. આથી, હવે પછી ચીઝ પર આવા સફેદ દાણા દેખાય તો ગભરાઈને તેને ફેંકી દેવાને બદલે તેની સાચી ઓળખ કરવી જરૂરી છે જેથી ખોરાકનો બગાડ અટકાવી શકાય.
