આજના સમયમાં ડબ્બાબંધ ખોરાકનો વપરાશ ખૂબ જ વધી રહ્યો છે. ગૃહિણીઓ કે રસોઈના શોખીનો જ્યારે લીલા કઠોળ કે શાકભાજીના સીલબંધ ડબ્બા ખોલે છે, ત્યારે ઘણીવાર તેના તળિયે સફેદ રંગની જમાવટ કે પરત જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે આ સફેદ થર જોઈને મોટાભાગના લોકો એવું માની લે છે કે ખોરાક સડી ગયો છે અથવા તેમાં ફૂગ લાગી ગઈ છે, અને પરિણામે ડરના માર્યા તેઓ આખો ડબ્બો કચરાપેટીમાં ફેંકી દે છે. જોકે, ખાદ્ય સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે આ સફેદ અવશેષ હંમેશા ખોરાક બગડી ગયો હોવાનો સંકેત હોતો નથી.
ખોરાક વિજ્ઞાન અનુસાર, આ સફેદ જમાવટ મોટાભાગે સંપૂર્ણપણે બિનહાનિકારક હોય છે. ખાદ્ય પદાર્થોને ડબ્બામાં સુરક્ષિત રાખવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન વપરાતા ક્ષારયુક્ત એટલે કે ભારે પાણીમાં રહેલા કુદરતી ખનિજો, શાકભાજી કે કઠોળમાં રહેલા પેક્ટીન નામના કુદરતી ઘટક સાથે રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરે છે. ખાસ કરીને ઓછી એસિડિટી ધરાવતા શાકભાજી અને કઠોળમાં કેલ્શિયમ જેવા ખનિજોના કારણે આ કુદરતી પ્રતિક્રિયા જોવા મળે છે, જેના પરિણામે સફેદ કણો તળિયે બેસી જાય છે. આ પ્રક્રિયાથી ખોરાક ઝેરી બનતો નથી અને તેનાથી સ્વાસ્થ્યને કોઈ નુકસાન થતું નથી.
ગ્રાહકો માટે એ જાણવું ખૂબ જરૂરી છે કે ખોરાક ખરેખર બગડ્યો છે કે કેમ તેની ઓળખ કેવી રીતે કરવી. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે માત્ર સફેદ પરત જોઈને નિર્ણય લેવાને બદલે ડબ્બાની સ્થિતિ તપાસવી જોઈએ. જો ડબ્બો ફૂલેલો હોય, ઢાંકણું ઊંચું થઈ ગયું હોય, ખોરાકમાંથી તીવ્ર કે અસામાન્ય દુર્ગંધ આવતી હોય, તો જ તે બગડેલો ગણાય અને તેનો ત્યાગ કરવો જોઈએ. જો આવું કંઈ ન હોય તો માત્ર પાણીથી ધોઈને આ શાકભાજીનો સુરક્ષિત રીતે ઉપયોગ કરી શકાય છે. યોગ્ય જાગૃતિ રાખવાથી ખોરાકનો બિનજરૂરી બગાડ અટકાવી શકાય છે.
