ભારતીય સનાતન પરંપરા અને વૈદિક જ્યોતિષશાસ્ત્રમાં દાન-પુણ્યને અત્યંત પવિત્ર સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. સામાન્ય રીતે મંદિરોમાં અનાજ, વસ્ત્ર કે ધનનું દાન કરવાની પરંપરા સદીઓથી પ્રચલિત છે, પરંતુ તેની સાથે કેટલીક નિત્ય ઉપયોગી વસ્તુઓનું દાન પણ ધાર્મિક માન્યતાઓ સાથે જોડાયેલું જોવા મળે છે. જેમાં દેવસ્થાનમાં દિવાસળી એટલે કે બાકસનું દાન કરવાનો મહિમા પણ વિશેષ ગણાય છે. આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ દિવાસળી અગ્નિ તત્ત્વનું પ્રતીક મનાય છે. શાસ્ત્રોમાં અગ્નિને તેજ, શક્તિ, પવિત્રતા અને સકારાત્મક ઊર્જા સાથે જોડવામાં આવ્યો છે. મંદિરમાં પ્રગટાવવામાં આવતી અખંડ જ્યોત કે દીપક માટે દિવાસળી અનિવાર્ય હોવાથી તેને ભક્તિભાવપૂર્વક અર્પણ કરવી શુભ માનવામાં આવે છે.
જ્યોતિષીય દૃષ્ટિકોણ અનુસાર, સપ્તાહના ચોક્કસ દિવસોમાં દિવાસળીનું દાન કરવું વધુ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને રવિવાર અને મંગળવારે આ દાન કરવાનું વિશેષ મહત્વ બતાવાયું છે. નવગ્રહ વ્યવસ્થામાં રવિવારનો સંબંધ સૂર્યદેવ સાથે છે, જે આત્મવિશ્વાસ, તેજ અને માન-પ્રતિષ્ઠાના કારક મનાય છે. જ્યારે મંગળવાર અગ્નિ તત્ત્વનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા મંગળ ગ્રહ સાથે જોડાયેલો છે, જે સાહસ, પરાક્રમ અને ઊર્જાનું પ્રતીક છે. આ ઉપરાંત કેટલીક પ્રચલિત માન્યતાઓ મુજબ દર્શ અમાસના દિવસે પણ તેનું દાન કરવામાં આવતું હોય છે. જોકે, આવા દાનથી ગ્રહોના દોષ તુરંત દૂર થાય છે તે વાતને કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી, જેથી આ વિષય વ્યક્તિગત આસ્થા અને શ્રદ્ધા પર નિર્ભર કરે છે.
મંદિરમાં દિવાસળીનું દાન કરતી વખતે કેટલીક પાયાની સાવચેતીઓ રાખવી પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે. દિવાસળી જ્વલનશીલ પદાર્થ હોવાથી મંદિરના પૂજારી કે વ્યવસ્થાપકની પૂર્વ મંજૂરી વિના તેને ગર્ભગૃહમાં કે સળગતા દીવા-અગ્નિ પાસે ખુલ્લી મૂકવી ન જોઈએ. સુરક્ષાના ભાગરૂપે હંમેશાં નવી અને અકબંધ પેટીઓ જ બાળકોની પહોંચથી દૂર યોગ્ય જગ્યાએ આપવી હિતાવહ છે. ધર્મશાસ્ત્રો અનુસાર કોઈપણ દાનમાં માત્ર બાહ્ય આડંબર કે દેખાડો કરવા કરતાં અંતરની શ્રદ્ધા અને સમર્પણ ભાવ સર્વોપરી છે. પરિવારના સ્વાસ્થ્ય, સુખ-શાંતિ અને પરોપકારની શુદ્ધ ભાવના સાથે કરવામાં આવેલું નાનું દાન પણ આધ્યાત્મિક સંતોષ આપે છે.
